ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

58

سفرنامه شاردن ( فارسى )

مجلس مشاورهء مارسى را داير بر شروع جنگ ميان فرانسه و امپراتورى عثمانى در آيندهء نزديك ، وسيلهء نامه به اطلاع همهء آشنايان و همكاران خود رساندند ، و با اطمينان و تأكيد تمام ياد كردند كه پادشاه فرانسه پنجاه فروند كشتى جنگى براى اعزام به مشرق - زمين مجهز و آماده كرده است . مسيو نوانتل نيز از دوستان خود كه در مارسى اقامت داشتند نامه‌هاى زيادى متضمّن همين خبر دريافت كرد . بارى ، ديرى نگذشت كه اين خبر بسيار مهم و نگران كننده در سراسر شهرهاى قسطنطنيه ، ادرنه ، و همهء بندرهاى امپراتورى عثمانى پراگنده شد . برخى از مطّلعان به من گفتند كه صدراعظم و وزيرانش به شنيدن اين خبر ، سخت نگران و آشفته‌خاطر شده‌اند ، و نخست‌وزير از سفيران و نمايندگان سياسى كشورهاى مسيحى مقيم مشرق زمين استعلام كرد به عقيدهء آنان آيا فرانسه به زودى به عثمانى حمله مىكند ؟ جواب بيشتر نمايندگان خارجى اين بود كه : پادشاه فرانسه با كوشش و سرعت بسيار به تجهيز سپاه و كشتيهاى جنگى خود پرداخته است ، و آنها را آماده پيكار مىكند اما هدفش معلوم نيست ، و از قراين چنين برمىآيد كه مىخواهد با هلند بجنگد . اين جواب آرام‌بخش از وحشت تركان كاست ، و وقتى دو ماه بعد تنها يك كشتى فرانسه به ساحل قسطنطنيه رسيد به گمان اين‌كه اين ناو جنگى براى بيرون بردن سفير و ديگر فرانسويان مقيم عثمانى ، و ابلاغ اعلان جنگ آمده ، و گروه‌هاى سفاين جنگى به دنبال مىآيند دگربار سخت در وحشت افتادند . ولى وقتى از يكى از جاشوان پرسيدند كه : عدهء سفاين جنگى فرانسه چند است ، تا كجا پيش آمده‌اند ، و شمار سپاهيان اعزامى چه قدر است ، و كى به پايتخت مىرسند ، و وى جواب داد : نه كشتى جنگى از دنبال مىآيد ، نه سپاهى در راه است ، نه از جنگ حرفى در ميان است ، و او اصولا از عنوان كردن اين پرسشها سر در نمىآورد ، و مقصودشان را در نمىيابد ، خيال تركان كاملا آسوده شد ؛ و اول سپتامبر صدراعظم نامه‌اى به سفير فرانسه نوشت ، مضمون اين‌كه : شش ماه ، مدتى كه قرار بود نامهء پادشاه فرانسه به امپراتور برسد منقضى شده ، اگر و اصل شده لطفا صدارت عظمى را از مفاد آن ، و دستورهايى كه امپراتور فرانسه داده‌اند ، آگاه كنيد . سفير شفاها به آورندهء نامه جواب داد : نامهء امپراتور فرانسه هنوز و اصل نشده ، و